Hồi mới bắt đầu kinh doanh, tôi luôn thắc mắc: “Làm sao những thương hiệu mới nổi có những sản phẩm độc lạ thế nhỉ? Họ tự sản xuất à?” Rồi một lần, khi lần mò trên Mua hàng Alibaba tìm nguồn túi vải, tôi vô tình thấy dòng chữ “OEM & ODM Service Accepted” trong hồ sơ một nhà máy. Tò mò tìm hiểu, tôi mới vỡ lẽ: thì ra đây chính là cánh cửa thần kỳ biến ý tưởng của tôi thành hàng thật!
Nếu bạn cũng đang ấp ủ một ý tưởng kinh doanh, muốn có sản phẩm mang thương hiệu riêng, không phải hàng “xào xáo” chung chợ, thì bài viết này chính là dành cho bạn. Tôi sẽ chia sẻ tất tần tật về OEM, ODM và cách tôi đã bắt tay với một nhà máy để tạo ra sản phẩm đầu tiên của mình.
Phần 1: OEM vs ODM – Đâu Là Sự Lựa Chọn Của Bạn?
Hãy tưởng tượng bạn muốn mở một tiệm bánh. Bạn có hai lựa chọn:
- ODM (Original Design Manufacturing – Sản xuất thiết kế gốc): Giống như bạn vào một tiệm bánh, thấy họ có sẵn 10 mẫu bánh đẹp. Bạn chỉ việc chọn một mẫu ưng ý, rồi yêu cầu họ thay tên của bạn lên hộp (rebrand) và có thể tinh chỉnh chút ít màu sắc kem. Mẫu mã, công thức đã có sẵn. Bạn tiết kiệm thời gian, chi phí nghiên cứu. Trên Alibaba, rất nhiều mẫu “hot” bạn thấy chính là sản phẩm ODM, nhiều người cùng bán một mẫu đó chỉ khác nhãn mác.
- OEM (Original Equipment Manufacturing – Sản xuất thiết bị gốc): Lúc này, bạn là người tự nghĩ ra công thức bánh mới: bánh matcha trân châu đường đen chẳng hạn. Bạn mang công thức, yêu cầu nguyên liệu, quy trình đó đến nhà máy và nhờ họ sản xuất hàng loạt theo đúng công thức của bạn. Bạn kiểm soát gần như mọi thứ, từ chất liệu, thiết kế đến tính năng.
Vậy chọn cái nào?
- Chọn ODM nếu: Bạn mới bắt đầu, ngân sách ít, muốn test thị trường nhanh. Hoặc bạn không có ý tưởng thiết kế đặc biệt, chỉ cần một sản phẩm chất lượng tốt để gắn thương hiệu.
- Chọn OEM nếu: Bạn có ý tưởng độc quyền, muốn tạo sự khác biệt thực sự, sẵn sàng đầu tư thời gian và tiền bạc cho việc phát triển sản phẩm từ A-Z.
Phần 2: Hành Trình 6 Bước Đặt OEM/ODM Trên Alibaba Của Tôi
Tôi đã chọn con đường OEM cho dòng túi vải canvas của mình. Đây là những gì tôi đã trải qua:
Bước 1: Chuẩn Bị “Hồ Sơ” Ý Tưởng Thật Kỹ
Trước khi liên hệ ai, tôi ngồi vẽ ra ý tưởng trên giấy: kích thước túi, số ngăn, chất liệu canvas dày bao nhiêu, màu sắc chủ đạo, logo đặt ở đâu… Tôi thậm chí còn làm một cái moodboard (bảng cảm hứng) bằng hình ảnh từ Pinterest để dễ truyền đạt. Càng rõ ràng, nhà máy càng báo giá chính xác.
Bước 2: Tìm Đúng Đối Tác, Không Phải Chỉ Đúng Giá
Tôi không chỉ tìm “bag manufacturer”. Tôi tìm “custom canvas bag manufacturer” và lọc những nhà cung cấp có “OEM” trong hồ sơ. Tôi ưu tiên xem nhà máy nào có làm sản phẩm tương tự với phong cách tôi muốn. Một mẹo nhỏ: hãy xem phần “Related Products” của họ.
Bước 3: Liên Hệ Với Một Tin Nhắn “Chuyên Nghiệp”
Tôi không chỉ nói “Tôi muốn đặt túi”. Tin nhắn của tôi kiểu:
“Hi, I’m [Tên] from Vietnam. I’m looking for an OEM partner to produce my custom canvas tote bags. I have detailed design sketches and specs. Could you let me know if this is within your capabilities and what the process for sampling would be? Thank you.”
Điều này lập tức cho họ thấy tôi nghiêm túc.
Bước 4: Quy Trình Mẫu (Sampling) – Bước Quan Trọng Nhất
Đây là giai đoạn tốn tiền, tốn thời gian nhưng không thể bỏ qua.
- Prototype Sample (Mẫu nguyên mẫu): Dựa trên bản vẽ của tôi, họ làm ra 1-2 cái mẫu đầu tiên để xem form dáng, kích thước. Tôi phải trả phí làm mẫu và phí vận chuyển mẫu về tận tay.
- Chỉnh sửa, chỉnh sửa và chỉnh sửa: Mẫu đầu tiên chưa bao giờ hoàn hảo. Màu chỉ hơi sai tông, đường may chưa đúng chỗ… Tôi chụp ảnh, quay video, dùng Paint khoanh đỏ những chỗ cần sửa và gửi lại. Có khi mất 2-3 vòng chỉnh sửa mới ra được Golden Sample (Mẫu chuẩn cuối cùng).
Bước 5: Đàm Phán Giá & Đặt Hàng Loạt
Khi đã có mẫu chuẩn, việc báo giá hàng loạt mới chính xác. Giá sẽ phụ thuộc vào số lượng (MOQ), chất liệu, và độ phức tạp của công đoạn (như in thêu logo). Hãy chuẩn bị tinh thần: MOQ cho OEM thường cao hơn so với mua hàng có sẵn, có thể từ 500-1000 cái trở lên tùy ngành.
Bước 6: Giám Sát Sản Xuất & Kiểm Định Chất Lượng (QC)
Trước khi họ đóng gói toàn bộ, hãy yêu cầu họ gửi hình ảnh/video sản xuất hàng loạt và mẫu kiểm tra ngẫu nhiên (Pre-shipment sample). Nếu ngân sách cho phép, bạn có thể thuê một bên dịch vụ QC bên thứ ba tại Trung Quốc đến tận nhà máy kiểm tra giúp bạn.
Câu Hỏi Thường Gặp & Lời Khuyên Chân Thành
- “Tôi sợ ý tưởng bị đánh cắp!” – Đây là nỗi sợ chính đáng. Hãy ký Thỏa thuận Bảo mật (NDA) với nhà máy trước khi gửi bản vẽ chi tiết. Các nhà máy lớn, uy tín thường sẵn sàng làm điều này.
- “Chi phí ban đầu có cao không?” – Có, khá cao so với việc mua hàng có sẵn. Bạn phải chi cho mẫu, chi phí thiết kế khuôn/mẫu (mold), và phải đặt số lượng lớn. Hãy tính toán kỹ dòng tiền.
- Lời khuyên của tôi: Hãy bắt đầu với ODM nếu bạn chưa tự tin. Tìm một sản phẩm ODM tốt, gắn thương hiệu vào, test thị trường. Khi đã có vốn và hiểu khách hàng, hãy đầu tư lên OEM để tạo ra thứ thực sự của riêng mình.
Hành trình tạo ra sản phẩm riêng giống như việc nuôi một đứa con tinh thần vậy. Nó đòi hỏi sự kiên nhẫn, tỉ mỉ và can đảm. Nhưng khi cầm trên tay thành phẩm cuối cùng với thương hiệu của mình, cảm giác ấy thực sự không gì sánh bằng. Chúc bạn sớm biến ý tưởng thành hiện thực!